Цөөн үгээр

- Уриалга - Тээврийн хэрэгслийн техникийн хяналтын улсын үзлэг - АЖИЛД УРЬЖ БАЙНА

ТҮҮХЭН ЗАМНАЛ

Нийтэлсэн: 8 сарын өмнө Үзсэн: 199

СЭЛЭНГЭ АЙМГИЙН  АЛТАНБУЛАГ СУМЫН ТҮҮХ

Эрхэм зорилго : “Сумаа хамтдаа хөгжүүлье”

 

            Алтанбулагийн нэр нь түүхэнд тэмдэглэсэн байдал нь олон өөрчлөгдсөн онцлогтой. Тухайлбал 1727-1780 оныг хүртэл Гаалийн хороо, хилийн асуудал хариуцсан ”Алтанбулагийн сайдын яам”, 1931-1958 онд Сэлэнгэ аймгийн төв “Алтанбулаг хот”, 1938-1956 онд Шаамар сумын харъяалалын “Алтанбулаг хороо”, 1956 оноос Алтанбулаг сум, 1956 оны 9-р сараас Алтанбулаг сум-Сангийн аж ахуй гэсэн нэртэй явж иржээ. Мөн 1920-иод оны дундуур буюу 1923-1929 онд Богд хан уулын аймгийн Дэлгэр-Баян хан уулын сум, Наран-Буянбулагийн отог гэж байжээ. Анх 1727 оныг хүртэл Түшээт хан аймгийн Эрдэнэ вангийн хошуунд хамрагдах боловч хошуу захиргаа, албанд холбогдолгүй, харуул /Хяраан, Буурын харуул/ гадаад харилцаанд захирагдан харуулын занги мэддэг байжээ.

            БНМАУ-ын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн 1956 оны 07 дугаар сарын 27-ны өдрийн 102 дугаар Зарлигаар Сэлэнгэ аймаг татан буугдаж Төв аймагтай нийлэхэд Шаамар сумаас тусгаарлаж Төв аймгийн Алтанбулаг сум байгуулагдсан. Харин БНМАУ-ын Их хурлын Тэргүүлэгчдийн 1959 оны 12 дугаар сарын 31-ны өдрийн 222 дугаар Зарлигаар Сэлэнгэ аймгийг дахин байгуулснаар Сэлэнгэ аймгийн Алтанбулаг сум байгуулагдан түүхэн хөгжлийнхээ 58 дахь жилдээ золгож байна.

                Алтанбулаг сум нь Улаанбаатар хотоос 345 км, аймгийнхаа төвөөс 25 км зайд , баруун талаараа Сүхбаатар, зүүн талаараа Хүдэр, урд талаараа Ерөө, Шаамар сумуудтай, хойд  талаараа Оросын Холбооны улстай хиллэн оршдог. Алтанбулаг сум нь нийт 2100030 га нутаг дэвсгэртэй.Үүнээс:

            1.ХАА-н зориулалттай газар                     1849.7 га

            2.Хот тосгон суурин газар                         1552,5 га

            3.Зам шугам сүлжээний газар                     812,4 га

            4.Ойн сангийн газар                                     84329,2 га

            5.Усан сан бүхий газар                                374 га

            6.Улсын тусгай хэрэгцээний газар            104471 га

            7.Алтанбулаг худалдааны чөлөөт бүс – 500 га

ХҮН АМЫН ТОО                   5052

                        Эрэгтэй         2563   

                        Эмэгтэй         2489

Нийт өрх       1335                үүнээс :

                                    Сумын төвд  1090                            Хөдөөд            245

 

Сумын хэмжээнд  2016 онд  тоологдсон мал:

            Тэмээ-             2

            Адуу-              2597

            Үхэр-               8761

            Хонь-              22179

            Ямаа -             13219             

           БҮГД               46758

Тус  суманд төсвийн 7 албан байгууллага төрийн үйлчилгээг ард иргэдэд үзүүлж байна.Үүнд:

1.ИТХурал

2.ЗДТГазар

3.Ерөнхий Боловсролын сургууль

4.Эрүүл мэндийн төв

5.Соёлын төв

6.Найрамдал 1-р цэцэрлэг

7.Дамбо 2-р цэцэрлэг                                  Үүнээс гадна

            ИТХурал нь                удирдах ажилтан 2       /Хурлын дарга, Хурлын нарийн бичиг/

21 төлөөлөгчтэй

            Цагдаагийн хэсэг орон тоо:                                    3

            Байгаль хамгаалагч-                                                2

Эрүүл мэнд,Нийгмийн даатгалын мэргэжилтэн- 1

            Татварын байцаагч-                                                1

            Халамжийн мэргэжилтэн-                                       1

            Улсын бүртгэгч-                                                      2

            Ойн санг гэрээгээр эзэмшигч аж ахуй нэгж, нөхөрлөл  22,  тус суманд бүртгэлтэй аж ахуй нэгж /ХХК/-103, худалдаа үйлчилгээ эрхэлдэг нийт 25  байгууллага, аж ахуй нэгж, худалдаа үйлчилгээ, газар тариалангийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж байна.

Тус сум нь 3 багийн зохион байгуулалттай. Үүнд:

            Бүргэдэй        1-р баг-           Багийн Засаг дарга Б.Баттулга

            Суварга          2-р баг-           Багийн Засаг дарга – П.Сарангэрэл

            Цөх                 3-р баг-           Багийн Засаг дарга – Г.Жамбалдорж

Тус  сумын 1, 2, 3-р баг   нь аймгийн  хэмжээний 17 сум, 3 тосгоны ажлыг дүгнэхэд  багийн ажлаараа шалгарч:

2009 онд Цөх 3-р баг “аймгийн шилдэг баг”

2013 онд Суварга 2-р баг  “аймгийн шилдэг баг”

2014 онд Бүргэдэй 1-р баг  “аймгийн шилдэг баг “

                Тус сумаас төрсөн төр, нийгмийн олон арван зүтгэлтэн, алдар гавъяатнууд төрөн гарсан нь бидний бахархал билээ.Үүнд:

            Ардын жүжигчин-1

            Гавъяат багш-1

            Гавъяат усжуулагч-1

            Хөдөлмөрийн баатар-2

            Урлагийн гавъяат зүтгэлтэн1

            Доктор, дэд доктор-10

            Улсын сайн малчин – 5

Түүхийн дурсгалт газрууд болон барилга байгууламж :

  • Түр засгийн газрын байрлаж байсан байшин
  • Хувьсгалын музейн барилга/Одоо Сэлэнгэ аймгийн нэгдсэн Музей байрлаж байна/
  • Сүхбаатар жанжны журамт цэргийн штабын байр/ байшин/
  • Сүхбаатарын хөшөө/Музейн хашаан дотор /
  • Банкны анхны байшин
  • Аймгийн захиргааны анхны байшин
  • Анхны бага сургууль
  • Консулын байшин
  • Зөвлөлтийн дайчдын хөшөө
  • Шүүхийн анхны байшин
  • Дөрвөлжин сүм
  • Шивээ хиагт дууны хөшөө /ЗДТГ-ын хашаан дотор/
  • Ширээт мод
  • Гүн Цэрэнпилийн өвөлжөөны туурь
  • Хирэгсүүр зэрэг түүх соёлын барилга, байшин, хөшөө, дурсгалын холбогдолтой зүйлсээр манай сум баялаг юмаа.

Сүүлд нэмэгдсэн мэдээ